Ks. Dominik Ostrowski
Msza święta w Bractwie Św. Piusa X
(2019)

  • Kategoria tekstu: Inne
  • Źródło przedstawianego tekstu: Archiwum autora
  • Dokument sprawdzony
  • Opracowanie jest odpowiedzią na pytanie zadane Komisji liturgicznej KEP (aktualizacja dokumentu: 31.07.2019). Treść pytania dostosowana do potrzeb strony (pisownia oryginalna zachowana).

Autor

Index:
Prefiks:
Nazwisko:
Imię:
Sufiks:
Autor red.:
Autor pomocn.:

Tytuł

Tytuł:
Podtytuł:

Tagi

Inne

Dostęp: (open/limited/closed)
Status:
Źródło:
Uwagi:

PYTANIE

Zwracam się z serdeczna prośbą o wyjaśnienie czy udział w Mszy Trydenckiej odprawianej przez Bractwo św Piusa X dla katolików jest dopuszczalne. Wiele osób mówi, że są to schizmatycy, a uczestnictwo w takiej Mszy świętej jest niegodne, a przystępowanie do sakramentu zaciąga wielki grzech. Inni mówią, że Ojciec Św Benedykt XVI nie uważa ich za schizmatyków. Serdecznie proszę o wyjaśnienie, ponieważ coraz większa liczba osób uczestniczy w Mszach sprawowanych przez Bractwo św Piusa X i nie są pewni czy dobrze czynią.

ODPOWIEDŹ

Dla większej jasności poszczególne kwestie poruszone w liście przedstawimy w formie odpowiedzi na pytania, cytując autora listu. Do każdej krótkiej odpowiedzi dołączymy jej objaśnienie.

Pytanie 1: Czy dopuszczalny jest dla katolików udział we Mszy św. trydenckiej odprawianej przez Bractwo Św. Piusa X?

Odpowiedź na pytanie 1

Udział katolika we Mszy św. "trydenckiej" odprawianej przez kapłana z Bractwa Św. Piusa X jest dopuszczalny, choć nie można go zalecać.

Objaśnienie odpowiedzi

Były wiceprzewodniczący Papieskiej Komisji "Ecclesia Dei", ks. prał. Camille Perl, udzielił w 2002 r. (a następnie w 2003 r.) kilku wyjaśnień. Między innymi podkreślił, że choć nie może zalecić uczestnictwa w takiej Mszy1, to jednak w ścisłym sensie udział w niej jest spełnieniem niedzielnego obowiązku, ponieważ Msza sprawowana w Bractwie jest ważna (choć sprawowana niegodnie ze względu na nieuregulowany status kanoniczny).

Pytanie 2: Czy członkowie Bractwa Św. Piusa X są schizmatykami?

Odpowiedź na pytanie 2

Członkowie Bractwa Św. Piusa X nie są już schizmatykami w sensie formalnym, ponieważ zostały zdjęte kary ekskomunik.

Objaśnienie odpowiedzi

Formalnie schizmatykami byli w ścisłym sensie ci biskupi, którzy 30 czerwca 1988 zaciągnęli karę ekskomuniki: Abp Lefebvre oraz wyświęceni przez niego biskupi Bernard Fellay, Bernard Tissier de Mallerias, Richard Williamson i Alfonso de Galarreta (ekskomunika została ogłoszona 1 lipca 1988). Chodziło o formalny akt odmówienia posłuszeństwa Papieżowi w bardzo ciężkiej materii. Jednocześnie w opinii publicznej Bractwo stało się schizmatyckie wraz ze schizmą jego założyciela Abpa Lefebvre'a (Komunikat KEP z dn. 27 listopada 1998 r.[2], por. wypowiedź wiceprzewodniczącego Komisji "Ecclesia Dei" z 2003 r.[3]). Co do tego statusu jednak wciąż były wątpliwości, np. w 13.11.2005 r. Kard. Darío Castrillón Hoyos w wywiadzie telewizyjnym powiedział: "Nie mamy do czynienia z herezją. Nie można stwierdzić poprawnie i dokładnie, że mamy do czynienia ze schizmą. Jest postawa schizmatycka w akcie wyświęcenia biskupów bez mandatu papieskiego. Oni są wewnątrz Kościoła, tylko brakuje pełnej, doskonalszej - jak to zostało powiedziane podczas spotkania z bpem Fellayem - pełniejszej komunii, ponieważ jest komunia".[4]

Zgodnie z decyzją Papieża Benedykta XVI w dn. 21 stycznia 2009 zakończyła się kara ekskomuniki ciążąca nad czterema żyjącymi biskupami, to zaś oznacza, że odtąd nie ma już mowy o schizmie, natomiast od tej pory mówi się o "nieuregulowanym statusie kanonicznym". Takie stanowisko zajął watykański abp Guido Pozzo, sekretarz Papieskiej Komisji "Ecclesia Dei", który w oficjalnej wypowiedzi dla uczestników konferencji w Licheniu w dn. 18.07.2018 r. powiedział: "Jest całkowitym błędem twierdzenie, że Bractwo Św. Piusa X jest schizmatyckie z punktu widzenia formalnego, kanonicznego, ponieważ nie ma już schizmy, skoro nie ma ekskomuniki"5. Ten sam arcybiskup dodał, że "...problemy pozostaną tak długo, jak długo Bractwo Św. Piusa X nie przyjmie deklaracji doktrynalnej zatwierdzonej przez papieża Franciszka i przedstawionej przez Kongregację Nauki Wiary." To oznacza, że sprawa Bractwa Św. Piusa X stała się problemem doktrynalnym, a nie jedynie dyscyplinarnym, podlegającym bezpośrednio Kongregacji Nauki Wiary. Można kolokwialnie powiedzieć, że obecnie problem pojednania Bractwa z pozostałą częścią Kościoła jest czymś w rodzaju "konfliktem w rodzinie", a nie całkowitym zerwaniem relacji.

Pytanie 3: Czy uczestnictwo w takiej Mszy jest niegodne i czy przystąpienie do sakramentów w Bractwie zaciąga wielki grzech?

Odpowiedź na pytanie 3

Uczestnictwo w takiej Mszy jest niegodne w ścisłym sensie tego słowa: "niegodne" dosłownie oznacza tutaj, że "tak się nie godzi". Natomiast przystąpienie do sakramentów w Bractwie samo w sobie nie zaciąga grzechu, jeśli nie jest demonstracją oddzielenia się od Papieża lub od wiernych będących w jedności z Biskupem Rzymu.

Objaśnienie odpowiedzi

Jest oczywiste, że nie godzi się przyłączać do grupy, która toczy spór ze Stolicą Apostolską. Taki jest również sens objaśnienia ks. prał. Camille Perla, który "nie zaleca" takiej praktyki. Również Abp Guido Pozzo, objaśniając niedawne przywileje papieża Franciszka wobec Bractwa (ważne rozgrzeszanie, ważne zawieranie małżeństwa przez wiernych) dodał: "Nie jest to gestem zachęty, aby udawać się do księży Bractwa. Motyw został właściwie wyrażony w samym dekrecie papieża. Papież jest zatroskany o zdrowie duchowe wiernych z Bractwa św. Piusa X."6 A zatem przywileje udzielane przez Papieża nie są zachętą dla innych wiernych, aby dołączali do Bractwa, tylko troską o zbawienie tych wiernych, którzy już korzystają z duszpasterstwa w Bractwie, z nadzieją na ich pełną łączność.

Dodatkowe objaśnienia

Schizma

Według KPK Kan. 751 schizmą jest "odmowa uznania zwierzchnictwa Biskupa Rzymskiego lub utrzymywania wspólnoty z członkami Kościoła, uznającymi to zwierzchnictwo". W tym sensie Bractwo obecnie nie jest w formalnej schizmie, ponieważ uznaje zwierzchnictwo Papieża (np. używa jego imienia w Modlitwie Eucharystycznej i nie neguje ważności wyboru Papieża), natomiast trwa z nim sporze. Spór z Papieżem sam przez się nie jest jeszcze schizmą, np. bywają spory wewnątrzkościelne między biskupami i Papieżem, które mają na celu wyjaśnienie nauczania.

Ekskomunika

Wg KPK Kan. 1364 "Odstępca od wiary, heretyk lub schizmatyk podlega ekskomunice wiążącej mocą samego prawa". Zdjęcie ekskomuniki z 4 biskupów Bractwa jest sygnałem, że Kościół nie zalicza już Bractwa do grupy schizmatyckiej. Schizmą był formalny akt wyświęcenia 4 biskupów przez Abpa Lefebvre'a.

Nieuregulowany status kanoniczny

W liście do biskupów z 10 marca 2009 r. w sprawie w sprawie zdjęcia ekskomuniki z czterech biskupów konsekrowanych przez Abpa Lefebvre'a papież Benedykt XVI napisał: "Dopóki Bractwo nie ma statusu kanonicznego w Kościele, także jego szafarze nie pełnią prawnie posług w Kościele"[7]. Z tego dokumentu wynika, że obecnie Bractwo jako takie nie należy do kanonicznych struktur Ludu Bożego w ujęciu prawa kościelnego.

Suspensa

Bractwo jako organizacja ma nieuregulowany status kanoniczny, natomiast kapłani Bractwa jako ważnie wyświęceni podlegają karze suspensy, czyli zawieszeniu wykonywania swoich święceń. Jeśli je wykonują, czynią to nieprawnie (i niegodnie). Status zawieszenia (suspensy) potwierdzała wcześniejsza wypowiedź Ks. prał. C. Perla z 2003 r.: "Kapłani Bractwa Św. Piusa X są ważnie wyświęceni, ale są zawieszeni (ang. "suspended") w wykonywaniu ich funkcji kapłańskich."8

Ostatnie działania Stolicy Apostolskiej

Kościół w ostatnim czasie podejmuje wysiłki przybliżenia Bractwa do jedności z Kościołem poprzez upoważnienie kapłanów Bractwa do ważnego sprawowania sakramentu pojednania, zgodnie z decyzją Papieża Franciszka z 2016 r., wyrażoną w liście "Misericordia et misera" nr 12. W dokumencie tym Papież dopuszcza możliwość ważnego i godziwego spowiadania się u kapłana będącego w Bractwie.

"W Roku Jubileuszu zgodziłem się, aby wierni z różnych powodów uczęszczający do kościołów, w których odprawiają kapłani Bractwa Świętego Piusa X, mogli ważnie i zgodnie z prawem otrzymać sakramentalne odpuszczenie grzechów (por. tamże). Dla duszpasterskiego dobra tych wiernych i ufając w dobrą wolę ich kapłanów, aby można było odzyskać, z Bożą pomocą, pełną jedność w Kościele katolickim, mocą mojej własnej decyzji postanawiam przedłużyć tę możliwość poza okres jubileuszowy, aż do wydania nowych postanowień w tej sprawie, aby nikomu nigdy nie zabrakło sakramentalnego znaku pojednania poprzez przebaczenie Kościoła." (List "Misericordia et misera" nr 12)

W 2017 r. Komisja "Ecclesia Dei" w liście do biskupów sygnowanym także przez Prefekta Kongregacji Nauki Wiary zezwoliła - ze względu na dobro wiernych - na zawarcie ważnego związku małżeńskiego w duszpasterstwie Bractwa. Sam obrzęd sakramentalny nadal jest zastrzeżony delegowanemu przez biskupa "regularnemu" kapłanowi, który nie jest suspendowany, a więc z zasady nie może to być kapłan Bractwa. Do kapłana Bractwa należy odprawienie Mszy wotywnej po zawartym przed szafarzem katolickim małżeństwie. Kongregacja dopuszcza jednak, by w razie niemożliwości posługi niesuspendowanego kapłana biskupi miejsca mogli zezwolić kapłanowi Bractwa na ważne sprawowanie obrzędu.9

Problem ze źródłami

Wiele wypowiedzi władz kościelnych w sprawie Bractwa jest powielane w Internecie, brakuje oficjalnego źródła w ważnych kwestiach, pojawiają się także wzajemnie sprzeczne cytowania wypowiedzi przedstawicieli Papieskiej Komisji "Ecclesia Dei", która od 17 stycznia 2019 r. nie istnieje, a jej kompetencje zostały przekazane bezpośrednio Kongregacji Nauki Wiary. Autorowi niniejszego opracowania nie udało się jeszcze dotrzeć do oryginalnych dokumentów, celem wyjaśnienia sprzecznych stanowisk, na jakie wyglądają np. dwie wykluczające się odpowiedzi ks. prał. C. Perla odnośnie spełnienia obowiązku niedzielnego czy możliwości przyjęcia Komunii św. w Bractwie Św. Piotra, albo wypowiedź tego samego ks. C. Perla na temat schizmatyckiego charakteru Bractwa i zaprzeczająca mu cytowana wypowiedź telewizyjna kard. D. Castrillona Hoyosa). Niepewność co do źródeł i brak oficjalnych oświadczeń ze strony dotychczasowej Komisji są niewątpliwie frustrujące dla katolików, którzy po prostu mają trudność w rozeznaniu sytuacji. Należy oczekiwać, że instytucje kościelne doprowadzą do jasności w tym względzie. Dopóki to się nie stanie, w ocenie różnych zagadnień pozostaje posługiwać się dostępnymi dokumentami, cytatami przedstawicieli Stolicy Apostolskiej oraz opiniami teologicznymi, licząc na to, że w niedalekiej przyszłości doczekamy się spójnej wykładni Magisterium co do statusu Bractwa oraz wielu pytań praktycznych.

PRZYPISY

1 "Nie możemy zalecić uczestnictwa w takiej Mszy" - ks. prał. Camille Perl (tłum. wł. - ks. D. O.): "we cannot recommend your attendance at such a Mass." Zob. http://web.archive.org/web/20080614091200/http://www.unavoce.org/articles/2003/perl-011803.htm.

[2] L'Osservatore Romano (PL) 1999, s. 57.

[3] "W przypadku trwania w schizmie zmarłego abpa Lefebvre'a, są także ekskomunikowani" - ks. prał. Camille Perl (tłum. wł. - ks. D. O.): "The priests of the Society of St. Pius X are validly ordained, but they are suspended from exercising their priestly functions. To the extent that they adhere to the schism of the late Archbishop Lefebvre, they are also excommunicated." Zob. http://web.archive.org/... .

[4] http://www.unavoce-ve.it/11-05-93.htm: "Non siamo di fronte ad una eresia. Non si può dire in termini corretti, esatti, precisi che ci sia uno scisma. C'è una attitudine scismatica nel consacrare vescovi senza il mandato pontificio. Loro sono dentro la Chiesa, solo che manca una piena, una più perfetta - come è stato detto nell'incontro con monsignor Fellay - una più piena comunione, perchè c'è la comunione".

[5] Tłum. wł. - ks. D. O. Tekst wygłoszony: "E' sbagliatissimo affermare che la Fraternita San Pio X sia scismatica dal punto di vista formale, canonico, perché non c'è più lo scisma in quanto non ci sono più le scomuniche". Dostępne jest polskie "wygładzone" tłumaczenie całego wywiadu z Abpem Pozzo na stronie http://christianitas.org/news/starozytna-liturgia-rzymska-wspolczesny-kryzys-wiary oraz https://www.youtube.com/watch?v= Dh_8yhc2RE4

6 Zob. http://christianitas.org/news/starozytna-liturgia-rzymska-wspolczesny-kryzys-wiary oraz https://www.youtube.com/watch?v= Dh_8yhc2RE4.

7 Anamnesis 58, s. 12.

8 W tej samej wypowiedzi ks. Perl dodał "W przypadku trwania w schizmie zmarłego abpa Lefebvre'a, są także ekskomunikowani". Trudno jednak ocenić, jak to stanowisko ma się do obecnego statusu kapłanów Bractwa. Jak wspomnieliśmy, w 2018 r. abp Guido Pozzo stwierdził, że ekskomunikowani nie są. Zob. http://web.archive.org/web/20080614091200 /http://www.unavoce.org/articles/2003/perl-011803.htm: "The priests of the Society of St. Pius X are validly ordained, but they are suspended from exercising their priestly functions. To the extent that they adhere to the schism of the late Archbishop Lefebvre, they are also excommunicated.

9http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_commissions/ecclsdei/documents/rc_com_ecclsdei_doc_20170327_lettera-presuli_it.html.